نمایش نکته روز پزشکی
 
تغذیه تکمیلی

تغذیه تکمیلی چیست؟ تغذیه تکمیلی یعنی افزایش طیف وسیعی از مواد غذایی علاوه بر شیر مادر به برنامه غذایی شیرخوار به نحوی که او هم بتدریج بتواند حدود 1 سالگی از همان غذایی که بقیه افراد خانواده می خورند استفاده کند .

تغذیه تکمیلی چیست؟

تغذیه تکمیلی یعنی افزایش طیف وسیعی از مواد غذایی علاوه بر شیر مادر به برنامه غذایی شیرخوار به نحوی که او هم بتدریج بتواند حدود 1 سالگی از همان غذایی که بقیه افراد خانواده می خورند استفاده کند . از پایان 6 ماهگی اکثر شیرخواران علاوه بر شیر مادر نیازمند دریافت مقداری انرژی اضافی و برخی مواد غذایی هستند به این رسته از مواد غذایی غذای کمکی و به این نوع تغذیه ، تغذیه تکمیلی می گویند .

با توجه به تواناییهای تغذیه ای شیرخوار ، غذای کمکی در شروع باید بسیار ساده و نرم و از موادی تهیه شود که هضم آن آسان باشد از 6 ماهگی به بعد بدلیل وزن مناسبی که کودک تاکنون گرفته نیاز او به انرژی افزایش می یابد و چون شیر مادر تمام نیازهای غذایی او را تامین نمی کند الزام است انرژی ، پروتئین ، آهن ، روی و برخی ویتامین های محلول در چربی مانند ویتامین D,Aعلاوه بر شیر مادر از طریق غذای کمکی به کودک داده شود .

مخاطرات زود شروع کردن غذای کمکی چیست ؟

اگر غذای کمکی زودتر از زمان توصیه شده شروع شود ممکن است برخی از مشکلات زیر ایجاد شود . با شروع غذای کمکی ، رغبت شیرخوار به مکیدن پستان کمتر می شود در نتیجه تولید ترشح شیر مادر کاهش می یابد و شیرخوار از مزایای تغذیه انحصاری دریافت مقدار کافی شیرمادر محروم می ماند بدلیل عدم آمادگی و تکامل دستگاه گوارش و سیستم ایمنی بدن شیرخوار ، سلامتی او بیشتر به خطر می افتد چون هر نوع عفونت یا اسهال در شیرخواران با سن کم ، خطرناکتر است و احتمال دارد سبب کاهش وزن کودک نیز بشود . بنابراین هر چه غذای کمکی زودتر شروع شده باشد مخاطرات آن هم بیشتر است . احتمال بروز آلرژی ( اگزما ، خس خس سینه ، کهیر و ...) بیشتر است .

 

 

مخاطرات دیر شروع کردن غذای کمکی کدامند ؟

اگر غذای کمکی خیلی دیرتر از زمان توصیه شده شروع شود آشنا شدن شیرخوار بامزه و قوام انواع غذاها به تاخیر می افتد و قبول مواد غذایی و بلعیدن غذا ممکن است با مشکلات بعدی همراه باشد . ممکن است شیر خوار نسبت به استفاده از غذاهای جامد تمایل کمتری داشته باشد که این امر می تواند از نظر پذیرش غذا کاهش دریافت مواد معدنی مشکلاتی برایشان ایجاد نماید و در دراز مدت نیز بر رشد و تکامل آنان تاثیر نامطلوب بگذارد .

اصول بهداشتی در تهیه و نگهداری غذای کمکی :

قبل از تهیه غذا باید مادر دستهایش را با آب و صابون بشوید. ظرف غذای کودک باید مشخص و جدا باشد . از بشقاب دیگران غذا نخورد و بعد از هر بار استفاده ظرف غذای او با آب و مایع ظرفشویی شسته شده قبل از غذا دادن به شیرخوار با مادر علاوه به شستن دستهای خود با آب و صابون دست و صورت کودک را نیز بشوید .

اگر غذای تهیه شده بیشتر از اندازه هر وعده باشد برای نگهداری بقیه غذا باید بلافاصله آن در ظرفهای تمیز و کوچک که در آن کاملاً بسته می شود ریخت و بعد از خنک شدن در یخچال گذاشت و نگهداری آن در یخچال 24 ساعت حداکثر 48 ساعت اشکال ندارد غذای تهیه شده تا 2 ساعت در دمای اتاق قابل نگهداری در نیازی به داغ کردن مجدد ندارد . چنانچه کودک از خوردن بعضی غذاها رو گردان باشد با تغییر در ظاهر و قوام غذا رعایت تنوع و استفاده از برخی ادویه ها و چاشنی ها ( آب لیموترش تازه ، آب نارنج تازه ، آب هویج ) و سبزیهای خوشبو و ساییده شده او را به خوردن غذا تشویق کرد .

اگر شیرخوار بعضی روزها کمتر از آنجا انتظار می رود غذا بخورد مهم نیست چون مقدار غذایی که در طی یکی 2 هفته می خورد اهمیت دارد برای اینکه شیرخوار لباسش را کثیف نکند و در خوردن هم آزاد باشد می توان از پیش بند و سفره استفاده شود .

اگر شیرخوار غذایش را خوب می خورد باید او را تحسین کرد و اگر نمی خورد نباید ناراحت و مایوس شد .

مهمترین نکته آن است که در سن 12-6 ماهگی هنوز هم غذای اصلی کودک شیرمادر است و غذای کمکی بهتر است بعد از تغذیه با شیر مادرانه با فاصله زیاد داده شود . در صورتیکه شیرمادر بعد از غذای کمکی باز هم تمایل داشت شیر بخورد اشکال ندارد . غذای کمکی هنگام شروع باید کمکی غلیظ تر از شیر مادر باشد . پس از چند روز غلظت آن بیشتر و مانند ماست معمولی یعنی بسیار نرم و بتدریج ظرف چند روز دیگر با توجه به توان بلع شیرخوار بر غلظت آن افزوده شود . بطوریکه هنگام کج کردن قاشق به راحتی از آن نریزد . دفعات تغذیه تکمیلی معمولاً 4-2 بار در روز است و نیازی نیست که شیرخوار بعد از هر بار تغذیه با شیر مادر ، غذای کمکی دریافت کند . مقدار غذای کمکی در زمان شروع 2-1 قاشق مرباخوری است در مورد زرده تخم مرغ در ابتدا به اندازه یک نخود است که با کمی شیر مادر یا فرنی مخلوط و نرم می شود . بین اضافه کردن مواد غذایی جدید بهتر است 3 روز فاصله گذاشت تا اگر شیرخوار به ماده غذایی خاصی عدم تحمل و یا حساسیت نشان داد نوع آن مشخص شود . گوشت را بهتر است به تکه های بسیار ریز با قیمه ریزی تقسیم کرد یا از گوشت چرخ کرده در منزل استفاده نمود تا پختن آن سریعتر و نرم کردن آن را حساستر و خوردنش برای کودک آسانتر باشد.

بطور معمولی هنگام تهیه غذای کمکی نباید از نمک استفاده شود . بعلت احتمال ابتلا به فشارخون و عادت کودک به خوردن غذاهای شور بهتر است از ادویه های ملایم و سالم یا چاشنی هایی مانند آب لیمو ترش تازه یا آب نارنج تازه استفاده کرد با شروع غذای کمکی ضمن افزایش دفعات شیردهی لازم است به شیرخوار آب جوشیده خنک شده نیز داد تا ادرار کودک پر رنگ و مدفوع او سخت و سفت نشود . از 6 ماهگی به بعد علاوه بر دادن قطره A+Dاز قطره ی آهن نیز استفاده نمود تا نیاز شیرخوار به آهن نیز تامین شود و تا 2 سالگی نیز ادامه یابد . کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند تا پایان سال دوم زندگی نیازی به استفاده از شیر پاستوریزه ندارند.

در کودکانی که از شیر مادر محرومند استفاده شیر گاو از پایان 12 ماهگی به بعد بالامانع است مصرف چای سبب کاهش جذب آهن غذای کمکی می شود . نوشیدنیهای حاوی شکر زیاد کودک داشته تر نموده و موجب چاقی می شود . نوشیدنیهای گازدار برای کودکان ممنوع است زیرا بسیار دریافت مقدار کمتر غذا یا شیر مادر می شوند ( علاوه بر بیقراری و چاقی کودک) ، آبمیوه های طبیعی از نظر ماه هشتم بلامانع است گر چه مصرف خود میوه به آب میوه ارجحیت دارد . استفاده شیرخوار از مقادیر زیاد آبمیوه ممکن است سبب اسهال و یا کاهش اشتها را  به غذا و حتی شیر مادر شود . حتی سبب سوء تغذیه و کم خونی و حتی کوتاهی قد و در برخی موارد سبب چاقی می شود .

تهیه کننده: ژیلا شیخی

نظرسنجی
آیا شکل جدید سایت را می پسندید؟

بله
خیر

پروژه های عمرانی  
پروژه های عمرانی

 

دستورالعمها  
اجرای دستورالعمل های تحول در نظام سلامت

 

مصوبات کمیته ها  
مصوبات کمیته ها در یک نگاه
امکانات تفریحی  
امکانات تفریحی و ورزشی
580026 : کل بازدید 43 : بازدید امروز 0.38 : زمان بارگزاری صفحه 2391 : بازدید این صفحه 13 : بازدیدکنندگان آنلاين