نمایش نکته روز پزشکی
 
انواع روشهای غیردارویی کاهش دهنده درد زایمان

مراقبین ما در هنگام زایمان می توانند با استفاده از چندین روش غیر دارویی، احساس درد زایمان را در مادر کاهش دهند. هر یک از این روشها را در ذیل شرح خواهیم داد: شل سازی:گرانتلی دیک رید ( grantly dick read) یک پزشک انگلیسی بود که سیکل ترس ، اضطراب ، درد را مطرح کرد.

انواع روشهای غیردارویی کاهش دهنده درد زایمان:

مراقبین ما در هنگام زایمان می توانند با استفاده از چندین روش غیر دارویی، احساس درد زایمان را در مادر کاهش دهند. هر یک از این روشها را در ذیل شرح خواهیم داد:

شل سازی:گرانتلی دیک رید ( grantly dick read) یک پزشک انگلیسی بود که سیکل ترس ، اضطراب ، درد را مطرح کرد.تئوری او این یود که ترس اغلب انقباض عضلانی و انقباض عضلانی باعث درد می شود. او برای اولین بار از آموزش شل سازی جهت از بین بردن این سیکل استفاده کرد. روش کار دیک رید شامل تنفس آرام در اوایل لیبرو تنفس سینه ای تند در مراحل پیشرفته لیبر بود.

تنفس در هنگام انقباض به این صورت است که با آغاز انقباض ، هوا را به آرامی و عمیق از راه بینی به درون بکشید ، چند ثانیه صبر کنید و بعد به آرامی از راه دهان خارج کنید. سعی کنید در حین انقباضات و زایمان نیز تنفس خود را به همین شیوه انجام دهید. هر چه به پایان زایمان نزدیک می شوید، با زیاد شدن انقباضات سرعت تنفس شما نیز افزایش پیدا می کند. همواره برخارج کردن کامل هوا از ریه ها تمرکز کنید تا با این کار از نفس نفس زدن زیاد جلوگیری کنید، اما اگر احساس کردید که سرتان سبک شده، دستها را بر روی صورت گذاشته و درون آنها نفس بکشید. این روش در ابتدا به عنوان زایمان طبیعی (دNatural birth) نامیده می شد.

عدم آمادگی و عدم اعتقاد به موثر بودن روش های غیر دارویی کاهنده درد و عدم انگیزه قوی در به کارگیری این روشها ممکن است تاثیر آنها در کاهش درد کم کند ومیزان مداخلات دارویی را بالا ببرد. کلاسهای آمادگی برای زایمان میزان آگاهی مادران را در مورد روند حاملگی و زایمان افزایش داده و توانایی آنان را در تطابق با حاملگی و زایمان بالا می برد.

سفتی عضلات باعث خستگی و افزایش احساس درد می شود . زمانی که کشیدگی عضلانی زیاد شود اثر انقباضات رحمی در نزول جنین کم شده و درنتیجه طول لیبر زیادتر می شود. با شل شدن عضلات خونرسانی به آنها بیشتر شده و احساس درد کمتر و نهایتاً لیبر سریعتر پیش خواهد رفت. همچنین از نظر روانی مادری که دچار اضطراب نیست، راحت تر می تواند روش هایی  را که به شل سازی او کمک می کند به کارگیرد.

تحقیقات نشان داده اند، تن آرامی، موثرترین روش غیردارویی برای مواجه با اضطراب و نگرانی زایمان است. ترس واضطراب ، موجب فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک شده، در نتیجه موجب افزایش ضربان قلب، فشار خون و تنفس می شود. همچنین انقباض عضلات شکمی، موجب مقاومت در برابر انقباضات رحمی و استفاده از اکسیژن شده و درنتیجه اکسیژن کمتری به جنین می رسد. از طرف دیگر انقباض عضلات، ساخت اسید لاکتیک را افزایش می دهد و افزایش اسید لاکتیک موجب بروز درد و خستگی می شود.

انواع تن آرامی :

 1-تن آرامی پیشرونده: دراین روشها زنان باردار، یادمی گیرند که گروهی از عضلات بدن را منقبض و سپس شل کنند ، این کار را آنقدر ادامه می دهند تا تمام عضلاتشان شل شود.

2-افتراق عصبی –عضلانی: دراین روش زن باردار یادمی گیرد در پاسخ به درد، تمام عضلاتش را شل کرده ، تنها آنهایی که لازم است منقبض باشند، در حالت انقباض می مانند.

3-تن آرامی لمسی: دراین روش زن باردار، در پاسخ به لمس همه عضلاتش را شل می کند.

4-تن آرامی در مقابله با درد: کسی که همراه زن باردار است، از قصد کاری انجام می دهد که موجب درد خفیف در بدن مادر شود، زن باید یاد بگیرد که چگونه با وجود درد، عضلاتش را شل کند.

5-تن آرامی هشیارانه: هنگامی که زن در حالت انقباض عضلات بماند، خستگی و کشیدگی غیر لازمی رخ می دهد. در این روش ، کسی که همراه زن است از روی علایمی مانند گره به ابرو انداختن ، سفت نگه داشتن بازو و یا مشت بسته ، به زن اطلاع می دهد که عضلاتش را شل کند.

لمس وماساژ:

این روش یکی از قدیمی ترین روشهای کاهش درد محسوب می شود و احتمالاً کاهش درد را از طریق کاهش در سطح کاتلول آمین های داخلی و تسهیل در آزاد شدن اندرونین ها انجام می دهد. ماساژ معمولاً در طول انقباضات بر روی شکم انجام می شود. هر چه فشار ماساژ شدیدتر باشد موثرتر است زیرا فشار آرام فیبرهای عصبی با قطر کم را تحریک کرده و باعث افزایش درد می شود، در حالیکه فشار شدید با کف دست یا نوک انگشتان روی شکم فیبرهای عصبی با قطر زیاد را تحریک کرده و باعث کاهش درد می شود. ماساژ می تواند در نواحی دیگر مثل شانه ها و شقیقه ها بوسیله همراه مادر و یا کف دست وپا بوسیله خود مادر انجام گیرد. زمانی که یک نوع ماساژ موثر نبود باید به نوع دیگری تغییر داده شود. بهتر است هر 30-15 دقیقه یکبار انجام گیرد. با استفاده از پودر تالک یا لوسیونهای مخصوص ماساژ می توان از ایجاد اصطکاک زیاد کاست.

فشار:در اواخر مرحله اول زایمان شاید نتوان از ماساژ جهت تسکین موثر درد استفاده کرد. در این صورت می توان به جای ماساژ از فشار استفاده کرد. فشار می تواند توسط مادر یا همراهش در قسمت بالای استخوان پوبیس یا بالای خار قدامی –فوقانی ایلیاک وارد شود.

وارد کردن فشار روی قسمت پائین کمر به کاهش درد در ناحیه پشت در هنگام زایمان منجر می شود این فشار می تواند توسط همراه مادر انجام گیرد. مادر باید همراهش را در مورد محل فشار و یا میزان فشاری که منجر به کاهش درد می شود راهنمایی کند.

تغییر وضعیت مادر:خانم ها می توانند در طول یک لیبر نرمال و بدون مشکل هر وضعیتی غیر از خوابیده به پشت را انتخاب کنند. حرکت در اوایل لیبر ممکن است انقباضات رحمی را مؤثرتر و درد را کمتر کند. تغییر وضعیت از یک پهلو به پهلوی دیگر یا استفاده از وضعیت نشسته قدرت شل سازی را بیشتر می کند. تغییر دادن وضعیت هر 6-3 دقیقه میزان راحتی را افزایش داده و کشش عضلانی را کم می کند. همچنین خستگی عضلات را تخفیف داده  از وارد آمدن فشار مداوم روی یک منطقه از بدن می کاهد.

استفاده از گرما یا سرما: هم سرما وهم گرما می توانند اسپاســم عضلانی را کاهش داده و سیکل معیوب اسپاسم عضلانی ، ایسکمی و درد را قطع کننتد. گرما از طریق تحریک فیبرهای عصبی با قطر زیاد، گشادکردن عروق و افزایش جریان خون، دردناحیه دردناک را کاهش می دهد. گرم کردن موضعی محل دردناک ممکن است از طریق کمپرس مرطوب و گرم، پتوی گرم، بطری پلاستیکی یا کیسه پر از آب گرم تامین شود. در صورتی که این وسایل گرم مستقیماً با دست روی محل دردناک نگه داشته شوند می توانند هم از طریق فشار و هم از راه گرما باعث تسکین درد شوند .واکنش مطلوب کاهش درد ناشی از گرما زمانی ظاهر خواهد شد که اولاً سطح درجه حرارت بافت به حدود 50-40 درجه سانتی گراد رسیده و ثانیاً مدت افزایش درجه حرارت حدود 30-5 دقیقه باشد.

اگر خانم از کار ناشی از لیبر گرم شده باشد استفاده از سرمای تواند به ایجاد یک راحتی عمومی منجر شود. سردکردن سطحی ممکن است درد را از طریق کم کردن درجه حرارت ماهیچه ها، کاهش اسپاسم عضلات، کاهش التهاب ، سفتی مفاصل و تحریک فیبرهای عصبی با قطر زیاد کاهش دهد. جهت این کار می توان از کیف پلاستیکی حاوی تکه های یخ یا آب سرد به صورت کمپرس استفاده کرد یا پارچه خیس سرد را روی جلوی سر، صورت ، سینه ، بازوها یا دستها گذاشت. سرد کردن ساکروم نیز می تواند کمردرد ناشی از اکسی پوت خلفی را تسکین دهد. گرما وسرما در صورتی که به طور متناوب استفاده شود موثر خواهد بود. باید دانست که دوام اثرات گرما کوتاهتر از سرما است . علت این مسئله آن است که در صورت استفاده از گرما جریان خون آن ناحیه افزایش یافته و این افزایش جریان خون دمای بافت را سریعتر  به درجه حرارت اولیه برمی گرداند. در حالیکه با استفاده از سرما، عروق منقبض شده وارتباط این قسمت از بدن با بافتهای مجاور کم و درنتیجه دیرتر گرم می شوند. بدین ترتیب اثر سرما به مدت طولانی تری باقی خواهد ماند.

آب درمانی:اب درمانی را می توان به صورت نشستن زیر دوش اب گرم یا داخل شدن در وان یا حوض انجام داد و به کاهش درد زایمان کمک کرد. در صورت استفاده از این روش درجه حرارت آب بایستی حدود 6/36 تا 8/37 درجه سانتی گراد باشد.

تحریکات ذهنی:روش های مختلفی وجود دارد که با کمک آنها می توان درک درد را به وسیله افزایش مشغولیت ذهنی فرد کم کرد. از جمله این روشها تمرکز روی یک نقطه خاص ، تصویر سازی ، استفاده موسیقی و فیلم، ایجاد محیط آرام، بکارگیری الگوهای تنفسی و حمایت از مادر در طول لیبر می باشد.

منابع :

وحیده کیان مرز ، رضا رشدی . ورزش و بارداری . نشر بامداد کتاب ، چاپ اول بهار 1391

قدسیه سیدی علوی ، سمانه سادات فتاحی . راهنمای دوران بارداری و زایمان پاسخ به سوالات شما . نشر آفتاب هشتم ، چاپ اول 1390

فرزانه صابری ، مهری انصاری نیاکی ،روش های کاهش درد زایمان . نشر مولفین ، چاپ اول زمستان 1379

تنظیم کننده : مرضیه بینش (کارشناس مامایی )

 

نظرسنجی
آیا شکل جدید سایت را می پسندید؟

بله
خیر

پروژه های عمرانی  
پروژه های عمرانی

 

دستورالعمها  
اجرای دستورالعمل های تحول در نظام سلامت

 

مصوبات کمیته ها  
مصوبات کمیته ها در یک نگاه
امکانات تفریحی  
امکانات تفریحی و ورزشی
299824 : کل بازدید 420 : بازدید امروز 0.32 : زمان بارگزاری صفحه 1222 : بازدید این صفحه 3 : بازدیدکنندگان آنلاين